Á hálfdauðri íslenskri anarkistavefsíðu anarchism.is er að finna gagnrýni á gjörning sem framinn var á þaki stjórnarráðsins þann 17. júní, þegar snærið á fánastönginni var skorið og þriggja þorska fána Jörundar hundadagakonungs komið fyrir á snærinu, svo báðir fánarnir flöktu yfir stjórnarráðinu og erfitt var að ná þeim niður. Gagnrýnin er skrifuð undir titlinum Skemmdarverk, stjórnleysi og barnaskapur.

Sá sem skrifar gagnrýnina á anarchism.is kallar sig Odin og byrjar á því að taka það fram að yfirleitt hafi hann ekki efni á því að gagnrýna þá sem gera eitthvað, þótt hann sé ósammála aðferðum þeirra, þar sem hann bókstaflega komi engu í verk sjálfur. Af efnismagni síðunnar að dæma virðist það vera rétt, en Odin segir að þetta skipti finni hann sig knúinn til þess að gagnrýna fyrrnefndan gjörning sem hann segir vera ,,vanhugsaðasta dæmi um stjórnmálalega tjáningu“ sem hann hefur séð.

Odin segir þetta hafa verið sjónarspil og ekkert annað. Hann segir þann sem framdi gjörninginn vera ófróðan um sögu Jörundar, sérstaklega beri tal um tilraun til að koma af stéttaskiptingu og misrétti á Íslandi vott um það. Saga Jörundar sé brandari í augum flestra og það eina sem fólk viti um hann sé að hann sýndi sitjandi valdhöfum óvirðingu.

Það er alveg ljóst að Jörundur og bylting hans er umdeild en greinin Góðir dagar – Íslenska byltingin eftir Hauk Hilmarsson, sem segir frá atburðinum, skýrir viðleitni Jörundar til að vinna gegn stéttaskiptingu og misrétti, eins fjarstæðukennt og það hljómar að valdhafi geri nokkuð slíkt. Í fréttatilkynningu frá þeim sem stóðu að gjörningnum segir einmitt að þeir hafi engar sérstakar mætur á Jörundi frekar en öðrum valdhöfum, en vilji halda uppi heiðri þeirra sem reyna að færa valdið frá toppi pýramídans.

Gagnrýnandinn segir það sem virkilega svíði sé hrokinn sem gjörningurinn ber með sér, þ.e. að íslenski fáninn skuli ,,eyðilagður gagngert til þess að vekja upp hneykslun.“ (Seinna gerði gagnrýnandinn sér grein fyrir því að íslenski fáninn var ekki eyðilagður og sagði hneykslun sína minnka við þær fréttir). Auðvitað eru ekki til neinar reglur varðandi það hvað það er að vera anarkisti, hvernig hann skal hegða sér og hugsa. En það er óskiljanlegt að níðing fánans og óvirðing við sitjandi valdhafa skuli svíða auga manns sem stendur bakvið vefsíðu þar sem anarkískum hugmyndum er komið á framfæri. Það sem hefur alltaf sameinað anarkista í baráttu sinni er sú hugmynd að hvers kyns yfirvald sé ekki einungis ónauðsynlegt heldur bæli líka niður hæfileika og hvatir fólks til þess að skipuleggja samfélagið sjálft.

Virðing við yfirvaldið er einungis til þess að styrkja það, gefa því hugmyndir um að það hafi vald yfir fólkinu. Hvers kyns óvirðing við yfirvaldið er þáttur í afnumi þess. Það er alveg ljóst að fyrrnefndur fánagjörningur mun ekki fella íslensku ríkisstjórnina, hvað þá hugmyndina um yfirvald, en hann gefur fordæmi fyrir frekari aðgerðir. Að fara upp stjórnarráðið á þjóðhátíðardeginum, beint fyrir framan fjölda lögregluþjóna og níða þjóðfánann og valdhafa, eru skýr skilaboð til valdhafa um að í samfélaginu ríki ekki fullkomin virðing fyrir valdinu. Það gefur samfélaginu einnig hugmynd um að innan þess séu einstaklingar sem virða ekki yfirvaldið. Það hlýtur að vera samfélaginu mjög hollt .

Odin bendir á að gjörningurinn hafi verið framkvæmdur á almennum frídegi á áberandi stað í bænum, til þess að sem flestir myndu sjá hann. Einmitt! Þannig komst gjörningurinn best til skila.

Anarkistar hljóta að vera sammála um að samfélag virkar ekki án skipulags en á sama tíma að samfélag okkar er byggt á svo ótal mörgum lögum og reglum sem eingöngu eru sett til þess að auka ítök yfirvaldsins og halda hinum almennu borgurum innan ákveðins ramma. Lögum sem hafa ekkert með mannréttindi, réttlæti og jöfnuð að gera, heldur eru einungis sett til þess að hefta frelsi fólks til þess að skipuleggja samfélag sitt sjálft. Þau lög eiga enga virðingu skilið og síst af öllu þeir valdhafar sem setja þau og sjá til þess að þeim sé fylgt.

Ströng lög gilda um meðferð íslenska fánans og þá ‘virðingu’ sem sýna ber honum. Reglur eru um hvenær má flagga honum, hvernig það skal gert, í hvaða stærðarhlutföllum fáni og flaggstöng eigi að vera og í hvaða tilgangi megi nota hann. Séu fánalögin brotin getur það varðað sektum eða fangelsi allt að einu ári. Sé fáninn ekki í nógu ‘góðu’ ásigkomulagi má lögreglan fjarlægja hann. Hugsa sér, þessi lög og reglur um tusku, sem m.a. inniheldur kross á sama tíma og trúfrelsi er sagt í hávegum haft á þessu landi. Tuska sem einhverjir sáðfella yfir en aðrir vilja ekki sjá. Tuska sem á standa fyrir sameinaða þjóð en sameinaða þjóðin er ekki til. Tilvist fánans og fánalögin ein og sér eru nógu góð ástæða til þess að níða hann.

Einhvers staðar í gagnrýninni segir Odin að “anarkistar” hafi lýst yfir ábyrgð á gjörningnum og má skilja gæsalappir hans sem svo að hann dragi það í efa að þar sé um anarkista að ræða. Odin virðist vita manna best hvað sé að vera anarkisti, hvernig þeir skuli hegða sér og beita sér í baráttu sinni gegn yfirvaldi. Hann virðist geta sagt hverjir eru anarkistar og hverjir ekki. Þess vegna er enn skrýtnara að honum skuli sárna svona að fána-tuskan og yfirvaldið sem hann hlýtur að berjast á móti, skuli vera vanvirt.

Íslenski fáninn var svo sannarlega niðurlægður. Það sést t.d. á viðbrögðum lögreglu á staðnum og skrifum nokkurra vel þekktra bloggara. Athöfnin var alls ekki veikburða tilraun til að niðurlægja íslenska fánann eins og Odin segir, heldur einstaklega vel heppnuð tilraun sem gekk eins vel og við mátti búast. Á sama tíma voru þó margir ánægðir með gjörninginn, fólk sem hefði kannski aldrei framkvæmt nokkuð slíkt sjálft en samsinnti honum svo sannarlega, sem og öllum boðskap hans.

Að lokum spyr Odinn hver boðskapurinn sé og dregur þá ályktun að hann sé eflaust ekki pólítískur og snúist ekki um anarkisma heldur um flótta frá sektarkennd, þ.e. að gera bara eitthvað í stað þess að gera hluti sem skipta máli og ,,réttlæta þannig að maður sé ekki að styðja illskuna í heiminum.“

Það er alveg rétt að einhverjir anarkistar festast í þessu svokallaða lífsstíls-anarkisma þar sem það virðist skipta meira máli að falla inn í einhvers konar anarkista ímynd frekar en að hafa áhrif á samfélagið. En hvað veit Odin um þann einstakling sem framdi fánagjörninginn? Hvernig getur hann fullyrt svona um einstakling, þegar eina þekking hans á honum er þessi litla fréttatilkynning um fánagjörninginn? Hvað veit Odin um hvað fánaníðingurinn gerir utan þess að níða íslenska fánann á stjórnarráðinu? Beinlínis ekki neitt. Jafn lítið og lesandi anarchism.is veit um Odin. Ef dæma ætti Odin og hans tilraunir til þess að ná til samfélagsins og breyta því, útfrá vefsíðu hans yrði sá dómur ekki ýkja jákvæður. En það væri líka heimskulegt og barnalegt og verður því ekki gert hér.

Aðgerðir anarkista þurfa ekkert endilega að snúast um að hafa áhrif á samfélagið í þeirri merkingu að breyta samfélaginu á þann hátt sem anarkistarnir vilja. Sumar aðgerðir anarkista snúast vissulega um að ná til samfélagsins, breyta því innan frá, breiða út hugmyndina um anarkisma og leiðrétta rangar mýtur um hugmyndina. En á sama tíma snúast aðrar aðgerðir anarkista beinlínis um að berjast gegn yfirvaldinu og þeim sem standa vörð um það og viðhalda því. Einhverjir anarkistar henda molotov-kokteilum í lögreglustöðvar á meðan aðrir fleygja hugmyndafræðilegum molotov-kokteilum inn í samfélagið. Aðgerðir gegn yfirvaldi geta verið stórar í sniðum, t.d. í formi vopnaðrar byltingar á meðan aðrar eru minni í sniðum eins og fánagjörningurinn títtnefndi.

Allar þessar aðgerðir geta náð til fólks, haft áhrif á það og breytt því, en sumu fólki verður einfaldlega ekki breytt. Aðgerðirnar hljóta því einnig að beinast gegn þeim einstaklingum. Fánagjörningnum var því eflaust ekki beint einungis gegn valdhöfum heldur einnig þeim sem lofsama fánann og fordæma hvers kyns vanvirðingu gegn honum. Stundum getur það verið þess virði að reyna að breyta þessu fólki, en stundum ekki. Þeir sem t.d. berjast gegn því að börnum í þriðja heiminum sé þrælað út í verksmiðjum til þess að hin svokallaða velmegun Vesturlanda haldi áfram að vaxa og dafna, hafa ekkert upp úr því að reyna að telja fólk á að sniðganga þræla-framleiddar vörur þegar fólki er alveg sama. Þegar fólk veit af þáttöku sinni í arðráni og valdníðslu og er alveg sama, er dauðadæmt að reyna að breyta því. Þess vegna snúast aðgerðirnar gegn því fólki.

Fánagjörningurinn þann 17. Júní var fyrst og fremst fyndinn, sömuleiðis voru viðbrögð fánaelskendanna. Aðgerðin var ekki tit þess fallin að koma á anarkísku skipulagi í samfélaginu enda var það aldrei tilgangur hennar. Henni var beint gegn yfirvaldinu og þeim sem viðhalda því. Boðskapurinn var því há-anarkískur en gagnrýni Odins gekk út frá barnalegu hugmyndinni “Ég er betri anarkisti en þú!”