Eflaust hafa flestir orðnir varir við ýmsa gagnrýni á Ólympíuleikana. Gagnrýnisraddirnar virðast vera ívið háværari og fengið meiri athygli en venjulega og má rekja það til staðsetningu leikanna að þessu sinni, Kína. Mannréttindasamtök, ýmsir pólitískir hópar og mikill fjöldi fólks hefur bent á hverslags stjórnkerfi og ríkistjórn er við völd í Kína, og hvernig hún hún brýtur á fólki og stuðlar að auknu misrétti meðal manna. Allt þetta hefur færst í aukarnar seinustu ár og bent hefur verið á tengsl þess við þá staðreynd að í Kína nútímans er við lýði hið kapítalíska stjórnkerfi frjálshyggjunnar.

Alþjóðleg stórfyrirtæki hafa nýtt sér þetta ástand og þræla út fólki fyrir neysluvörur vesturlandabúa, pólitískir fangar í Kína eru fjölmargir og tjáningarfrelsi er ofur-skert, einnig hefur verið bent á að grundvallar heilbrigðisþjónusta og menntun sé eingöngu fyrir þá ríku.

“Öll framvinda hin síðari ár sýnir, að þeim þjóðum vegnar best efnahagslega, sem tileinka sér aðferðir og hugmyndir frjálshyggjunnar. Nægir þar að nefna til sögunnar Kína, Indland og Víetnam”
- Björn Bjarnason í pistli sínum: Björk - nýfrjálshyggja - virkjanir.

Það virðist hafa gengið vel að koma Kína upp úr rústum valdníðslu Maós og beina þjóðinni inn á braut hins frjálsa fjármagns, þjóð sem þó hefur ekki frelsi sjálf. Þannig er nefnilega lögmál frjálshyggjunnar að frelsið er frelsi fjárfestanna, frelsi fjármagnsins, frelsi fyrirtækjanna. Frelsi fólksins er nefnilega fyrirstaða í heimi frjálshyggjunnar, þar sem hún þrífst á kúgun og misrétti. Hún þrífst á því að einhver þjónusti og þræli fyrir aðra sem verða og eru ríkir og “frjálsir”. Ísland og vestræn lönd eru elítan, hin kúgandi elíta. Þeir sem ekki eru í þeim fámenna hópi eru í þrælakistunum eða eru útilokaðar af hinum, t.d. Kúba.

Í samanburði er áhugavert að skoða gagnrýnina sem kom fram þegar Ólympíuleikarnir voru haldnir í Bandaríkjunum. Varla kom til tals að þjóðarleiðtogar og íþróttamenn skildu sniðganga leikana sökum mannréttindabrota og misréttis sem viðgegnst í Bandaríkjunum. Það heyrðust engar háværar raddir um stríðsrekstur, innrásir og fangbúðir sem að Bandaríkin standa fyrir, eða það að Bandaríkin hafa síendurtekið brotið mannréttindi bæði á sínum eigin þegnum og á fólki í öðrum löndum.

Ímynd er vörumerki!

Nýlega var fjallað um setningarathöfn leikanna og urðu einhverjir reiðir yfir því að hún hafi verið hálfgert plat, þar sem notaðar voru gamlar myndbandsupptökur til að gera athöfnina sem glæsilegasta. Einnig var minnst á að ung kínversk söngkona hafi þótt of ljót til að syngja setningarlagið svo í staðinn var annari sætari skipt út í staðin. Sæta stelpan kunni hins vegar ekkert að syngja svo hún hreyfði bara varirnar með söng þeirrar ófríðu á bak við sig. Siðgæðisvörðum Vesturlanda þótti ódrengilegt að falsa setningarathöfnina með tæknibrellum og ómannúðlegt að mismuna stelpugreyinu sökum útlitsins.

Tæknibrellur eru alltaf notaðar til að heilla og öll setningarhátíðin er hvort eð er eitt sjónarspil til að heilla almenning. Hverju skiptir þá hvaða brellur eru notaðar ef þær skaða engann? Og svo hvað varðar ófríðu stelpuna, þá er hægt að spyrja sig: Kann Britney að syngja? Er Tom Cruse góður leikari? Er Madonna fær rithöfundur? Þetta snýst fyrst og fremst um ímynd og peninga og ætti því engum að koma á óvart að tæknibrellur séu notaðar. Látum sem svo að hin forljóta Kína-mær hefði sungið á leikunum með skakkar tennur og illa kiðfætt. Hefði einhver hampað mannúð Kínverja eða hefðu þeir getað frussað út úr sér orðinu mannúðarglæpur fyrir hlátrasköllum? Hefði ímynd Kína borið þess bætur að andlit hátíðarinnar væri ekki það besta sem völ var á í þeirra landi?

Það er kannski ekkert svo stór munur á Kína og Bandaríkjunum. Eða er hið einkavædda heilbrigðis- og menntakerfi betra í Bandaríkjunum? Er kannsi fátækt fólk hamingjusamara vestan hafs? Eru fangelsi Bandaríkjanna laus við pólitíska fanga? Hvað er þá Guantanamo? Bæði ríkin virðast vera jafn illa sýkt af ógeðslegum kapítalismanum. En Bandaríkin njóta einfaldlega þess að vera valdameira og þessvegna er Kína auðveldara bitbein. Staðarval fyrir Ólympíuleikana er alltaf pólitískt og það þjónar alltaf einhverjum pólitískum tilgangi. Kína var nú reist upp á afturlappirnar og fær klapp á trýnið frá stærri, feitari og reyndari ríkjum. Viðskiptasamningar blómstra eflaust og fjármagnið flæðir. Fyrir nokkrum árum gerðu Íslendingar einna fyrstir viðskiptasamning við Kína og leiddi m.a. af sér að nú eru kínverskir verkamenn fluttir inn til landsins í hópum til að byggja mannvirki á borð við Kárahnjúkavirkjun og Tónlistarhúsið á Höfninni. Framkvæmdirnar eiga að taka sem stystan tíma og kosta eins lítið og mögulegt er. Þar vinnur kínverska verkafólkið fyrir alþjóðavæddan, frjálsan markað á skíta launum og fer svo heim til sín eða í annað land og reynir með þessu móti að framfleyta fjölskyldum sínum í Kína. Fæstar manneskjur velja sér svona líf, svona aðstæður. Þetta er gert í skjóli ójöfnuðs, í þágu þess að Kárahnjúkavirkjun sé byggð svo hér geti risið fleiri álver rekin af viðbjóðslegum fyrirtækjum. Svo er fólki annarstaðar frá þrælað út svo við getum hlustað á tónlist í Ólafs-Elíasarsonar hönnuðu glervirki. Minnismerki velmegunarinnar verða víst að rísa svo að fólk trúi á uppganginn, skýrt dæmi um þetta úr mannkissögunni eru kirkjur!

Hvað eru íþróttir og hvaða hlutverki gegna þær?

Það að hreyfa sig er hluti af því að vera gerður úr holdi og blóði. Heilbrigð manneskja er sterk og liðug og líffæri hennar eru fær um að sinna sínum hlutverkum. Það er því gott mál að hugsa um heilsu sína svo maður geti verið sem virkastur í lífinu og verið góður anarkisti. En það er munur á því að hreyfa sig og leika sér annars vegar og því að stunda íþróttir hins vegar. Að stunda íþrótt er að sérhæfa sig í einhverjum einum leik, síendurteknum hreyfingum sem maður smátt og smátt verður sérlega fær í að framkvæma, nánast hugsunarlaust. Markmið íþróttanna er að verða alltaf betri í dag en í gær og að verða síðan enn betri en andstæðingurinn eða andstætt lið. Þetta er allt gert innan einhverra ákveðinna leikreglna sem þó reynt er að teygja á allan mögulegan hátt, m.a. með lyfjagjöfum og læknisaðgerðum.

Á Ólympíuleikunum sendir svo hvert land sína ofur-þjálfuðu íþróttamenn til að keppa á móti hinum þjóðunum. Íþróttamenn hvers lands standa því þar sem ímynd þjóðar sinnar og væntingarnar til þeirra eru eftir því. Hugmyndir Nasistanna um hinn yfirburðarmann og hugmyndir Grikkjanna af Gullinsniðinu eru til þess gerðar að skapa og dásama hinn fullkomna mann. Þessar hugmyndir einkenna alla íþróttaiðkunn. Enda eru afrek hans og útlit táknmynd heillar þjóðar sem vill vinna, vill vera best. Á Ólympíleikunum er það ekki íþróttamaðurinn sem keppir, það eru ekki hans tár, sviti og blóð sem eru fórnin. Heldur er það hraustur líkami hans - líkami þjóðar hans sem er fórnað fyrir ímynd lands og þjóðar.

Íþróttir; stríð um hvítþvott!

Í Kína, sem og öllum öðrum löndum sem hýst hafa Ólympíuleikana, er öllu snúið á hvolf í undirbúningnum fyrir leikanna. Hundruð þúsundir manna hafa unnið að því af kappi að reisa risastór mannvirki á ótrúlega stuttum tíma auk þess að leggja vegi, skipuleggja þjónustu fyrir íþróttamennina og gesti leikanna, hanna allt heildarútlit leikanna og samræma það, og í raun gera óteljandi hluti sem maður gerir sér ekki grein fyrir að þurfi að gera eða séu gerðir yfir höfuð. Eitt af störfum Ólympíunefndarinnar í Kína er að fjarlæga alla óæskilega úr radíus leikanna s.s. fátæka, heimilislausa, fatlaða, veika og alla pólitíska andófsmenn. Fátækrahverfi eru brotin niður og fólki gert að flytja sig annað eða troðið í hús sem eru reyst af stjórnvöldum. Þau hús eru þó mun betri en það sem fólkið hafði. En vert er að athuga að einungis lítill partur fólksins fær þessi hús og þau fá þau ekki af mannúðarsjónarmiðum heldur er þetta sjónarspil, svo að ímynd Kína skaðist ekki!

Ímyndir landa eru vörumerki þeirra. Því betri ímynd, því auðveldara er að hafa áhrif og að lokka til sín fjármagn í formi ferðamennsku og fjárfesta. Við ímyndarsköpun er allt nýtt til að gera þessa ímynd sem glæsilegasta og trúverðugasta. En á bak við ímyndina þarf ekki að vera sannleikur, sbr. skísluna Ímynd Íslands sem forsætisráðuneytið gaf út í vor, þar segir orðrétt ,,Ímynd getur verið byggð á staðreyndum, getgátum eða jafnvel ranghugmyndum.”

Það þarf hinsvegar að vera sterk og heillandi blekking svo hún verði trúverðug. Þá blekkingu má skapa með samhæfðum aðgerðum á sem flestum sviðum og þá er vænlegt að nota alla þá sem vettlingi geta valdið til að dreifa hróðri um landið og vera vænlegir sem frontur fyrir land og þjóð, alveg eins og frægt fólk er oft fengið til að auglýsa ákveðnar vörur þó að það hafi jafnvel ekkert með vöruna að gera. Listamenn, rithöfundar, tónlistarmenn, íþróttamenn og annað athafnafólk er fengið beint eða óbeint til að starfa í þágu þessarar ímyndar, því það felst sannfæringarkraftur í hæfileikum þess.

Þetta hafa m.a. Sigurrós, Sykurmolarnir, Múm, Björk, Ólafur Elíasson, Steingrímur Eyfjörð, Gjörningaklúbburinn, Hófí, Jón Arnar Magnússon, Jón Páll og fjöldinn allur af hönnuðum, fegurðardrottningum og íþróttamönnum gert. Án þess að hafa viljað eða einfaldlega gert sér grein fyrir að þau séu að blanda sér inn í einhverja vörumerkjasköpun, eru þau samt sem áður partur af henni svo lengi sem þau gera út á það að vera frá Íslandi. Þetta sama á við um þá sem hafa neikvæð áhrif á ímynd landsins, eins og Silvía Nótt gerði í Evróvision þar sem hún var framlag Íslands í þessari afburða slöku pissukeppni. Hún varð landinu til ,,háborinnar skammar”, var það ekki?

Risa stóra samhengið

Við viljum ekki vera áróðursvélar í höndum þeirra sem einungis hugsa um að græða og leyfa þeim þar með að komast upp með mannréttindabrot og eyðileggingu á umhverfi okkar. Landamæri sem draga mannréttindamörk milli manna eru fyrsta skotmarkið. Yfirtroðning kapítalsins verður að stöðva og það getur enginn spilað sig stikkfrí í þeirri baráttu! Það þarf að leggja allt á vogarskálarnar til þess að koma þessum valda- og peningagráðugu svínum frá völdum. Það gerum við t.d. með því að taka ekki þátt í yfirbreiðslu á borð við Ólympíuleikana, hvort sem þeir eru haldnir í Kína eða annarstaðar!

Ólympíuleikarnir eru ein stærðarinnar yfirbreiðsla yfir ójöfnuðinn í heiminum, ekki einungis í Kína heldu alls staðar. Stærstu stuðningsaðilar hátíðarinnar eru mannréttindabrjótandi stórfyrirtæki og yfirvöld, sem hvítþvo blóðugar hendur sínar með stuðningi við “friðarhátíðina” Ólympíuleikana. Ólympíuhreyfingin tekur við blóðpeningum þeirra án þess að spyrja nokkra spurninga, en sleikja svo garnirnar á þeim með auglýsingaherferðum, fyrirtækjunum til stuðnings.

Íslensk stjórnvöld eru þátttakendur í allri flugeldasýningunni í miðjum skítahaugnum. Passíf þáttaka íslenskra íþróttamanna á Ólympíuleikunum og setningarathöfn þeirra, er jafnmikil blekking og litla sæta söngkonan sem kunni ekki að syngja. Íslenskt íþróttafólk gekk inn á leikvanginn og lét eins og það sé bara allt í fína í Kína, hér væru þau komin í sínum passívisma til að promota Íslandi. Stuðningurinn við valdníðslu er miklu verri glæpur en fölsun á söngrödd eða rándýrar tæknibrellur.

Tillögur til breytinga

Það þarf að stöðva þessa spillingarhátíð með hvaða hætti sem er og til þess mætti eflaust rökræða fram eftir nóttu, skrifa fleiri greinar og blogga örlítið um málið.

En væri ekki auðveldast að nota bara helvítis Ólympíueldinn í eitthvað gáfulegt og brenna þetta allt til grunna?

Ú-á íþróttir, ímyndir, passívisma, og landamæri! Já, eða bara Ú-á kAPÍTALISMA með stóru Ú-i og litlu k-i!