Nýhil kynnir:
Endurkoma róttækninnar [Aftaka spyr: Endurkoma síðan hvenær?]
Fyrirlestraröð um lýðræði, kommúnisma og róttækar breytingar
Sagan er hafin á ný alltaf í gangi.
Eftir frostavetur frjálshyggjunnar eru hafnar leysingar og heimurinn kallar eftir nýjum hugmyndum um réttlátt samfélag.
Kerfisgallar og eyðileggingarmáttur markaðshagkerfisins birtust skýrt í hruni íslensks efnahags síðasta haust. Á sama tíma vekur snörp andófsbylgja vonir um endurnýjaðan samtakamátt almennings.
Í maí og júní munu fjórir af þekktustu fræðimönnum heims á sviði marxískra rannsókna heimsækja Ísland. Þetta eru Michael Hardt og Antonio Negri, höfundar bókanna Empire og Multitude; Chantal Mouffe, höfundur hugmynda um róttækt lýðræði; og Peter Hallward, einn fremsti fræðimaðurinn í hópi nýrra, róttækra heimspekinga í Evrópu.
Rannsóknir og skrif allra þessara fræðimanna snúast um möguleika róttæks andófs gegn auðvaldi á forsendum lýðræðis, kommúnisma, pólitísks vilja, fjölhyggju og stéttabaráttu. Með heimsóknum þeirra gefst fágætt tækifæri til að ræða þróun og stöðu íslensks samfélags í samhengi við hina alþjóðlegu baráttu fyrir jöfnuði og réttlæti.
Tími róttækra stjórnmála er núna alltaf.
Dagskrá:
Michael Hardt: Kommúnisminn sem hið sameiginlega (The Common in Communism)
Antonio Negri: Nokkrar hugleiðingar um hugtak og framkvæmd kommúnismans (Some Reflections on the Concept and Practice of Communism)*
Þriðjudagur 26. Maí kl. 20:00-22:00
HT102(salur 102 Háskólatorgi)
—
Peter Hallward: Hvað er pólitískur vilji? (What is Political Will?)
Fimmtudagur 11. Júní kl. 17:00-18:30
O101(salur 101 í Odda)
—
Chantal Mouffe: Róttæk stjórnmál í samtímanum (Radical Politics Today)
Laugardagur 13. Júní kl. 14:00-15:30
HT102 (salur 102 á Háskólatorgi)
—
Aðgangur er ókeypis á alla fyrirlestrana og boðið verður upp á spurningar og umræður að þeim loknum.
Nánari lýsingar á efni hvers fyrirlestrar verða sendar út sérstaklega þegar nær dregur.
* Fyrirlestur Negris er fluttur á ítölsku en íslenskri þýðingu verður varpað á skjá.
Nánar um fyrirlesarana
Michael Hardt og Antonio Negri eru heimsfrægir fyrir bækur sínar Empire frá árinu 2000 og Multitude frá 2004 þar sem þeir fjalla um andóf gegn hnattvæddum kapítalisma út frá óhefðbundinni blöndu marxisma og póst-strúktúralisma. Negri er einnig þekktur fyrir róttæka stjórnmálaiðkun á Ítalíu á áttunda áratugnum og var ranglega dæmdur í fangelsi fyrir aðild að morðinu á Aldo Moro, forsætisráðherra Ítalíu. Hardt er prófessor í bókmenntum við Duke-háskóla í Bandaríkjunum og Negri er prófessor í stjórnmálafræði við Padua-háskóla á Ítalíu. Þýðing á köflum úr Empire birtist í 15. tbl. Hugar, tímarits Félags áhugamanna um heimspeki árið 2003.
Chantal Mouffe er einkum þekkt fyrir kenningar sínar um lýðræði, sem eru að hluta settar fram sem gagnrýni á kenningar frjálslyndra stjórnspekinga á borð við John Rawls og Jurgen Habermas en ekki síður sem gagnrýni á aðra vinstrimenn og marxista. Hún skrifaði bókina Hegemony and Socialist Strategy ásamt Ernesto Laclau, en í henni beittu þau kenningum ítalska marxistans Antonios Gramsci á nýstárlegan hátt. Mouffe er prófessor í stjórnspeki við Westminster-háskóla á Bretlandi. Greinin „Til varnar ágreiningslíkani um lýðræði“ birtist í 16. tölublaði Hugar, tímarits Félags áhugamanna um heimspeki árið 2004.
Peter Hallward er þekktur fyrir skrif um franska samtímaheimspeki, sérstaklega bækur sínar um kenningar Alains Badiou og Gilles Deleuze. Hann hefur einnig gefið út gagnrýnið verk um eftirnýlendufræði og nýlega bók um stjórnmál og sögu Haítí auk þess sem hann vinnur nú að rannsókn á pólitískum vilja sem drifkrafti róttækra samfélagsbreytinga. Hallward er prófessor í heimspeki við Middlesex-háskóla í London.
Skipuleggjendur geta haft milligöngu um viðtöl við fyrirlesara auk þess sem þeir veita allar nánari upplýsingar:
Anna Björk Einarsdóttir | anbjei3@gmail.com | s. 857 8007
Viðar Þorsteinsson | vidart@simnet.is | s. 695 4280
Það er Nýhil sem stendur að heimsóknunum.
Lýðræði er kjaftæði og kommunismi er morðóðasta stjórnmálastefna sem til er sem byggist ekki á trúarbrögðum, kommunismi hefur drepið fleiri en nasisminn.
Fólk sem er sæmilega læst og jafnframt fært um að hugsa getur auðveldlega áttað sig á muninum á alræðisríki sem kennir sig við kommúnisma og kommúnisma sem almenningshreyfingu í baráttu gegn ríki og kapítalisma.
Markmiðið með því að halda þessa fyrirlestra er einmitt að gefa fólki sem hefur áhuga tækifæri til að víkka sinn pólitíska sjóndeildarhring.
Já en lítu á dæminn á þau ríki sem hafa kallað sig kommunistaríki
Cambodiu milljónir pyntaðir og teknir af lífi
Norður Kórea, Virkar útrýmingabúðir í gangi , gífurleg hungursneið , Norður Kórea kýs að sprengja kjarnaodda fremur en að hjálpa fólki sem er að deyja úr hungri í Norður Kóreu
Ussr:Milljónir bænda drepnir,stanlausar aftökur og ofsóknir á saklausu fólki
Kína:”Endurhæfingabúðir virkar”, pólitskir fangar eru drepnir fyrir líffæri,það er grunur um að Kíni stundi ólögleg viðskipti með eiturlyfjum og að selja vopn til afríku, milljónir dóu úr hungursneið undir mannillskuni Mao
Mikið rétt hjá Sigga, kommúnismi þarf ekki að vera Leninismi sem leiðir svo til Stalinisma. Anarkistar á Spáni töldu sig stundum aðhyllast ,,Communismo Libertario” sem ég snara villandi á íslensku sem ,,frjálshyggju kommúnismi”. Það er alþekkt að svokallaðir ,,libertarians” sem frjálshyggjumenn nefndu sjálfa sig eftir á hérlensku, stálu þessu hugtaki frá okkur, eins og öllu sem þeir koma nálægt, eigna sér úr sögunni. Virðingin fyrir heilaga eignaréttinum á einungis við í vissum tilvikum á þeim bæ. Hitt er svo annað mál að mjög snemma bentu anarkistar á, að ef kenningum Marx og kommúnista um ríkisvaldið og tímabundnu viðhaldi þess í þágu öreiganna á meðan það er verið að ná sér niður á og þurrka út kúgaranna, er fylgt. Þá endar það alltaf á harðstjórn með eflingu ríkisins og utanaðkomandi valdsins. Þarf ekki að nefna dæmi. En kommúnisminn hefur ekki drepið neinn, það gera bara menn, kerfis og þegnmenni en ekki ismar. Eins og er vel ljóst um þessar mundir á skerinu, þá er ekki ekki nóg að breyta um nöfn og skipta um andlit á valdstjórnunar stýringunni.
Það var gaman að á fyrirlestrinum var ítrekaður munurinn á hinu ríkisvædda, hinu einkavædda og hinu sameiginlega.
Núverandi kerfi byggist á því að fyrirbrigði séu annað hvort einkavædd eða ríkisvædd, því í raun enginn sérstakur munur á Svíþjóð, Sovétríkjunum og Bandaríkjunum. Það var hægt að einkavæða bankanna í Sovétríkjunum, það var hægt að ríkisvæða heilbrigðiskerfið og einkavæða iðnaðinn í Svíþjóð, og í Bandaríkjunum er stöðug togstreita milli ríkisflokksins (demókrata) og einkavæðingarflokksins (repúblikana). Eignir flæða fram og tilbaka milli ríkisins og þegnanna.
En hvað er hið sameiginlega? Það finnst mér erfið spurning, enda var komið inn á það í fyrirlestrinum aðallega í teoríu fremur enn í praxís. Það er erfitt að ímynda sér ef maður lítur á aðalátökin í pólitík sem baráttu milli krata og frjálshyggjumanna. (Sem svo geta breyst í kristilega demókrata, jafnaðarsinnaða hægrimenn eða frjálshyggjukrata… munurinn er kannski ekki svo skýr…).
En það eru dæmi:
T.d. má nefna internetið að einhverju leyti. Nú er verið að reyna að einkavæða það, og sumir berjast fyrir því að það sé ríkisvætt. En samt flæða hugmyndir fram og tilbaka inn á því. Það er til fullt af stýrikerfum og forritum sem enginn á, sem fólk hefur búið til í sameiningu án þess að eigna sér. Þessi stýrikerfi eru betri en t.d. windows og explorer og má jafnvel segja að microsoft finnist sér stundum ógnað af þeim. Allavega hafa þeir gengið langt í að þröngva upp á okkur sínu kerfi.
Í öðru lagi loftið sem við öndum. Það eru tilraunir til að einkavæða það með carbon trade. Fólk getur sumsé bráðum farið að kaupa sér mengunarkvóta, sem mætti líkja við að selja eða leigja út hreint loft.
Eitt sinn var fiskurinn í sjónum sameign. Nú er baráttan milli hægri sinnuðu laganna sem gera hann einkaeign, vinstri sinnuðu stjórnarskráarinnar sem gera hana að ríkiseign. En kannski mætti segja að þeir sem aðhyllist frjálsa línuveiði séu sameignarsinnaðir?
Í stutta stund á Vatnsstíg 4 var fríbúð og félagsmiðstöð sem hvorki var einkaeign né ríkiseign.
Ég spái því að slíkum húsum muni fjölga mikið á næstunni.
Sömuleiðis eru ræktunarreitir til sem hvorki hafa verið úthlutaðir af borginni né keyptir af einkaaðila.
En þetta eru jaðardæmi. Ég á mjög erfitt með að ímynda mér sameignarsamfélag. Sömuleiðis á ég mjög erfitt með að ímynda mér frelsi.
En bændur fyrri alda áttu líka erfitt með að ímynda sér heim án guðs, hnöttóttan heim og heim án þrælahalds… Þetta er allt að koma.
Mér fannst nú Jón Baldvin hitta naglann á höfuðið þegar hann kallaði fyrirlestur Negris “prósaljóð”. Ég var alla vega ekki miklu nær, svo ég segi eins og er.
(Eins skrítið og það kann að hljóma, þá á ég, sem kommúnisti, erfitt með að hafa persónulega sektarkennd vegna sakaskrár Pol Pot.)
Burtséð frá því hvaða hörmungar hafa verið kallaðar yfir fólk í nafni kommúnisma er mjög auðvelt að benda á atriði í hugmyndum Marx sem anarkistar og aktívistar nútímans hafa gert að sínum.