Nú vita margir í grunnatriðum hver hugmyndafræði anarkisma er, þeir sem hafa ekki kynnt sér það eru hvattir til að gera það sem fyrst þ.e. ef þeir hafa einhvern áhuga á því. Ég ætla ekki að fjalla um hugmyndafræði anarkisma nú, heldur víkja að framkvæmd anarkismans og því sem hægt er að gera núna, á þessu augnabliki til að brjóta niður hið kapítalíska kerfi og önnur valdkerfi sem stjórna okkur. Öll þurfum við að borða, drekka, eiga samanstað og hafa eitthvað fyrir stafni. Ég ætla að lýsa aðferðum til þess að ná fram þessum frumþörfum eftir anarkískum leiðum.

Það er margt sem búið er að gera nú þegar; beinar aðgerðir, hústökur, matargjafir, fríbúðir og svona mætti fleira nefna. Ég ætla að fara yfir þessar aðgerðir hverja fyrir sig og kynna nokkrar sem hafa ekki verið mikið í umræðunni.

Beinar aðgerðir
Beinar aðgerðir eru orðnar velþekktar hér á Íslandi og hafa verið stundaðar af anarkistum út um allan heim. Þær eru líka jafn margvíslegar og hlutirnir sem þær beinast gegn, en dæmi um þær eru tertukast og skyrkast á valdamenn og byggingar eða aðra hluti, truflanir á starfsemi fyrirtækja, mótmæli þar sem yfirvaldi er boðið birginn samanber mótmælin við Alþingi í janúar. Þetta er í raun endalaus listi og einskorðast bara af hugmyndaflugi anarkistanna. Beinum aðgerðum er nánast alltaf hægt að beita en þó verður að taka mið af aðstæðum og tilganginum með aðgerðinni. Þetta er eins og spurningin hvort að það eigi að beita ofbeldi í aðgerðinni og þá hversu miklu. Ofbeldi verður alltaf að beita varlega og meta hvort að sé viðeigandi. Síðan verður líka að meta áhrif aðgerðarinnar og hvort að markmiðum hennar hafi verið náð, ef hún mistókst þá pæla í því sem fór úrskeiðist og reyna að gera betur næst.

Hústökur
Hústaka á sér stað þegar autt hús er tekið af hópi fólks sem ekki hefur leyfi til þess og á ekki húsið, og notar það til að lifa í því eða halda úti einhverri starfsemi, oft félagslegri. Vissulega má segja að hústaka sé bein aðgerð þar sem hún beinist gegn ríkjandi valdakerfi sem verndar eignaréttinn en einungis þegar pólitíska hústöku er um að ræða. Hústökur geta líka verið gerðar af nauðsyn þegar fólk er á götunni og hefur ekki aðra kosta völ. Þær hústökur sem hafa verið gerðar á Íslandi hafa hingað til verið pólitískar en gera má ráð fyrir að neyðarhústökum fari fjölgandi með versnandi efnahagshorfum og langtíma atvinnuleysi. Hústökur eru ólöglegar samkvæmt lögum hér á landi en er þó leyfð með skilyrðum í ýmsum löndum Evrópu eins og t.d. Þýskalandi. Spurningin er líka hvort að eignarétturinn á ónotuðum húsum sé virkilega það heilagur að heimilislaust fólk eigi að reika strætin frekar en að nota húsin. Það gildir þó bara um hústökur gerðar í neyð.

Anarkistar á Íslandi hafa gert tvær pólitískar hústökur og fastlega má gera ráð fyrir fleirum. Anarkistar hafa ekki miklar áhyggjur hvort hústakan sé lögleg eður ei þar sem þeir sem starfa gegn valdkerfum og þarmeð yfirgangi fyrirtækja. Pappírseign einhverra manna á ónotuðum húsum eru því ekki viðurkenndar af anarkistum almennt og hvers vegna þá ekki að taka hús sem eru ekki í notkun?

Samvinnuhúsnæði
Fyrir þá sem vilja ekki brjóta lögin eru líka til sú lausn að taka þátt í samvinnuhúsnæði. Samvinnuhúsnæði er í raun venjuleg húsakaup eða leiga í gegnum hóp af fólki. Skipulagningin liggur í höndum hópsins en sem dæmi má nefna að ef 6 manneskjur sameinast um kaup á húsi þá dreifist kostnaðurinn jafnt á þessa eintaklinga, kosturinn er augljós því hver og einn þarf að borga minna. Þetta getur hjálpað fólki að komast hjá því að taka lán eða allavega fá minni upphæð að láni. Hver og einn ætti þá 1/6 af húsinu og ef hann vildi flytja eða ekki eiga lengur sinn hlut gæti hann selt hann einhverjum öðrum. Þá kæmi einfaldlega maður í manns stað.

Samvinnuhúsnæði hefur kann kost fram yfir hústöku að vera samþykkt af yfirvöldum (og þar með losnar hausverkurinn sem fylgir því að eiga von á útkasti af hálfu lögreglu) en hinsvegar fylgir henni kostnaður, sem er ekki raunin með hústökur. Samvinnuhúsnæðið brýtur þó gegn einstaklingsmyndun samfélagsins sem leitast við að allir búi einir í eigin húsnæði eða með sinni eigin fjölskyldu. Ég held að það megi líta á það sem kost að bæði hústökur og samvinnuhúsnæði hvetja til aukins félagslyndis og jafnframt umburðarlyndis.

Matargjafir
Núna nýlega var haldið upp á 1 árs afmæli  Food Not Bombs á Íslandi, verkefnis sem snýst um það að nýta það sem fellur til við kapítalísku framleiðsluna til að búa til mat og gefa. Maturinn er afgangur neyslusamfélagsins; það sem ekki er nógu fínt fyrir matvöruverslanir. Food Not Bombs einbeitir sér að grænmetisfæði en það er  ekkert sem mælir gegn því að aðrir hópar gefi mat sem inniheldur einhver önnur matvæli s.s. kjötvörur. Þetta framtak hefur mælst vel fyrir á Lækjartorgi og Háskólatorgi, þar sem Öskra! hefur gefið mat (en þar hefur óánægja stjórnenda torgsins m.a. leitt til þess að lögreglan var kölluð á svæðið). Þetta er mjög virkt til að benda á vankanta hins kapítalíska kerfis og berjast gegn því, því engir peningar eru í spilinu.

Fríbúðir
Fríbúðir eru líka hluti af gjafahagkerfinu eins og matargjafir. Í fríbúðir getur fólk komið með vöru og skilið hana eftir og líka tekið það sem það vill og allt er ókeypis. Þetta er því ekki bein vöruskipti en á endanum hljóta flestar vörurnar að skipta um eigendur, jafnvel oft og mörgum sinnum. Gjafahagkerfið er eitt af því hagkerfum sem mætti ímynda sér að kæmi í stað peningahagkerfis, allavega að einhverju leyti. Kostir þess er hversu einfalt það er í notkun og auðvelt að nota það til að endurvinna hluti og tryggja nýtingu þeirra til fulls, hlutir sem væru öðrum ekki lengur til gagns myndu þá ganga til einhvers annars og fá aftur notagildi. Eini gallinn sem ég sé er að það verður engin framleiðsla í gjafahagkerfinu en það er auðvelt aðlaga það að öðrum kerfum og því kemur þetta ekki að sök.

Matjurtagarðar
Að lifa af afgangum kerfisins er gott og gilt á meðan nóg er til en einhvern tímann hljóta jafnvel afgangarnir að klárast. Fólk er þegar byrjað að taka næsta skrefið og rækta sinn eigin matjurtagarð til að fá grænmeti, það hefur verið lengi gert hér á landi. Það er einföld leið til að innbyrða meira grænmeti og um leið verða sjálfbærari og óháðari auðvaldinu og kerfi þess.

Samvinnufélög
Það má segja að matjurtagarðar séu fyrsta skrefið til sjálfbærni frá kerfinu þótt lítið sé, en hvert er þá næsta skrefið? Aukin samvinna gæti verið næsta skrefið. Samvinna um að gera hlutina sem þarf að gera til að samfélagið virki. Það er samt hægara sagt en gert, því að það kostar mikla skipulagningu og samvinnu mismunandi hópa fólks. Við kunnum einfaldlega ekki lengur að vinna saman nema í litlu mæli og í litlum hópum. Allt annað en ríkjandi kerfi hefur verið fordæmt úrelt eða vitlaust og því fallið í gleymsku sem einn af valkostunum sem við höfum.

Samvinnufélög er eitt af því sem við höfum gleymt en voru engu að síður mikilvægt tæki fyrir fólk í sveitum og sjávarplássum til að sameinast gegn kaupmanninum og stofna sín eigin kaupfélög. Sumir segja kannski að núna sé allt breytt og miklu meira val, en er það í rauninni eitthvað annað en valkostur um að kaupa matinn í Bónus eða Krónunni eða Europris? Við erum háð þessum fyrirtækjum um mat eins og við erum háð bensínstöðvunum um olíu og svo mætti fleira nefna.

Það sem ég er bara að reyna að segja er: eigum við að sætta okkur við það? Við ráðum ekki yfir lífi okkar á meðan einhverjir aðrir ráða yfir hlutunum sem við þurfum til að lifa. Við þurfum heldur ekki að sætta okkur við það heldur getum gert eitthvað í hlutunum. Núna um daginn var t.d. frétt í dagblaðinu Nei. um fólk í New York sem var búið að stofna sitt eigið samvinnufélag um matarbúð þar sem allir unnu ákveðinna tíma í hverri viku til að reka búðina. Samvinnufélög er eitthvað sem hægt er að stofna og nota til að tryggja jafnræði allra sem að félaginu koma án valdaskiptingar, það er meira að segja löglegt að stofna slík félög samkvæmt lögum. Ef við höfum áhuga á að slíta okkur frá fyrirtækjunum höfum við samvinnufélagaformið til þess að gera það.

Syndikalismi
Syndikalismi eða stéttarfélagamyndun er þegar fólk sameinast um stjórn á framleiðslutækjum og á framleiðslunni sjálfri. Það er enginn yfir öðrum og allir eru jafnir. Einfalt dæmi um þetta er verksmiðja þar sem verkamennirnir ráða sjálfir verksmiðjunni og framleiðslunni að öllu leyti. Nú eru hinsvegar flestir sem vinna við aðrar aðstæður og gera aðra hluti en að vinna í verksmiðjum. Í rauninni hlýtur samt skipulagið að mótast af þeim sem stéttarfélagið mynda og kanski líka því sem þau gera. Samvinnufélög og myndun stéttafélaga utanum þau gætu orðið ný aðferð við rekstur fyrirtækja og tryggja jafnari stjórn allra starfsmanna á fyrirtækinu sem það vinnur hjá. Þetta er í fullu samræði við hugsjónir flestra anarkista sem eru á móti valdboði og ójafnrétti.

Ég hef núna farið yfir hluta af því sem er hægt að gera til að lifa lífinu eftir anarkískum leiðum, þetta er ekki tæmandi listi eða fullkominn og vissulega til fullt af öðrum leiðum sem er hægt að fara. Í rauninni vona ég að þetta hafi gefið einhverjum hugmyndir og auki umræðuna um þessa hluti. Síðan er ekki verra að halda málfundi og skrifa fleiri greinar því vissulega er meiri þörf á umræðu og aðgerðum.